Ít ai nghĩ rằng những vi sinh vật – “cỗ máy nhỏ bé” không thể nhìn thấy bằng mắt thường lại chính là chìa khóa mở ra kỷ nguyên mới của ngành làm đẹp. Nhân dịp Đại học Phenikaa chính thức tuyển sinh ngành Công nghệ Mỹ phẩm (2026), chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cùng TS. Trần Hữu Phong – Giảng viên Khoa Công nghệ sinh học, Hóa học và Kỹ thuật môi trường để hiểu hơn về mối nhân duyên kỳ lạ giữa vi sinh vật và khát vọng kiến tạo “mỹ phẩm xanh” bền vững.
TS Trần Hữu Phong – Giảng viên Khoa Công nghệ sinh học, Hóa học và Kỹ thuật môi trường
Thưa Tiến sĩ, cơ duyên nào đã đưa Thầy đến với thế giới vi sinh vật, một lĩnh vực đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn đến tận cùng như vậy?
Trần Hữu Phong: Ngay từ những năm 2000, Công nghệ sinh học đã là “ngọn hải đăng” để tôi theo đuổi. Dù lộ trình học tập có những ngã rẽ khách quan, nhưng định hướng này chưa bao giờ thay đổi.
Tôi vẫn nhớ như in những tiết học Vi sinh vật đầu tiên. Những bài giảng ấy đã cuốn hút tôi vào một thế giới nhỏ bé nhưng đầy kỳ diệu. Với tôi, mỗi tế bào vi sinh vật không đơn thuần là đối tượng nghiên cứu, chúng là những “cỗ máy nhỏ bé” tiềm năng. Tôi khao khát được khám phá, cải biến và khai thác sức mạnh của chúng để tạo ra những giá trị thiết thực cho xã hội.
Trong hình dung của nhiều người, vi sinh vật thường gắn liền với mầm bệnh. Vậy dưới góc nhìn khoa học, chúng đóng vai trò thế nào trong việc phát triển mỹ phẩm, thưa thầy?
Trần Hữu Phong: Đúng là nhắc đến vi sinh vật, nhiều người vẫn còn ám ảnh về dịch bệnh. Nhưng thực tế, tôi luôn tâm đắc triết lý: “Vi sinh vật là chúng ta và chúng ta là vi sinh vật”. Có tới một nửa trong số hơn 70 nghìn tỷ tế bào trên cơ thể con người là vi sinh vật; chúng không chỉ nuôi sống cơ thể mà còn giúp hồi phục hệ sinh thái.
Trong mỹ phẩm hiện đại, vi sinh vật chính là “công nghệ lõi”:
- Nhà máy chuyển hóa: Chúng biến đổi các hợp chất khó hấp thụ thành các dưỡng chất như peptide, amino acid… giúp da thẩm thấu dễ dàng và tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên.
- Cân bằng hệ sinh thái da: Một hệ vi sinh khỏe mạnh giúp làn da tự bảo vệ trước các tác hại của hóa chất và môi trường.
- Nguồn nguyên liệu quý: Các hoạt chất từ quá trình lên men vi sinh vật có độ tương thích sinh học cực cao với cơ thể người, là nền móng cho các sản phẩm “xanh” và “sạch”.
Tiến sĩ đánh giá thế nào về xu hướng “mỹ phẩm xanh” và tiềm năng của lĩnh vực này?
Trần Hữu Phong: Sống xanh hiện nay không còn là trào lưu nhất thời mà đã trở thành tiêu chuẩn bền vững. Việt Nam chúng ta có lợi thế cực lớn với hệ sinh thái dược liệu phong phú và các sản phẩm lên men truyền thống đậm đà bản sắc. Đó chính là kho báu để nghiên cứu mỹ phẩm sinh học.
Thực tế, mặc dù chưa chính thức đào tạo ngành học Công nghệ mỹ phẩm, nhưng sinh viên Phenikaa đã rất nhạy bén khi đưa nguyên liệu thực phẩm lên men truyền thống vào mỹ phẩm và đạt giải cao tại cuộc thi SV-Startup Quốc gia 2023. Điều này chứng minh rằng: Nếu có tư duy đúng đắn và sự dẫn dắt phù hợp, người trẻ Việt hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ làm đẹp từ chính nguồn lực quê hương.
Năm 2026, Đại học Phenikaa chính thức tuyển sinh ngành Công nghệ Mỹ phẩm với mã xét tuyển độc lập. Với vai trò là người dẫn dắt, thầy kỳ vọng gì ở khóa sinh viên đầu tiên này?
Trần Hữu Phong: Việc đưa chương trình đào tạo Công nghệ Mỹ phẩm vào đào tạo như một chương trình độc lập là bước đi chiến lược nhằm đón đầu xu hướng “mỹ phẩm sinh học”. Tôi kỳ vọng sinh viên khóa đầu tiên sẽ là những nhà khoa học dám nghĩ khác, làm khác: từ việc khám phá cơ chế tương tác giữa mỹ phẩm và hệ vi sinh trên da, đến việc trở thành nhà sản xuất khai thác dược tính từ nguyên liệu tự nhiên.
Tại Phenikaa, các bạn sẽ có “đặc quyền của người tiên phong” được đồng hành sát sao cùng đội ngũ chuyên gia, làm việc trong phòng Lab hiện đại và “nhúng” mình vào các dự án thực tế ngay từ những năm học đầu tiên. Đây chính là bệ phóng hoàn hảo để các bạn dẫn dắt ngành công nghiệp mỹ phẩm trong tương lai.
Vậy theo Tiến sĩ, những bạn trẻ có tố chất như thế nào thì sẽ phù hợp để theo đuổi và thành công trong ngành học này?
Trần Hữu Phong: Công nghệ mỹ phẩm là sự giao thoa giữa khoa học chính xác và nghệ thuật làm đẹp. Theo tôi, ngành học này đặc biệt dành cho những bạn có các tố chất sau:
- Sự tò mò và niềm đam mê khám phá: Bạn luôn đặt câu hỏi tại sao một sản phẩm có thể thay đổi làn da? Bạn thích thú với việc tìm tòi những cơ chế vận hành của tự nhiên, từ những tế bào vi sinh vật nhỏ nhất.
- Sự tỉ mỉ và kiên trì: Làm việc trong phòng Lab hay nghiên cứu công thức đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Một nhà khoa học mỹ phẩm cần tính kiên nhẫn để thử nghiệm hàng trăm lần cho đến khi tìm ra “tỷ lệ vàng”.
- Tư duy sáng tạo nhưng thực tế: Bạn không chỉ học lý thuyết, mà phải biết cách ứng dụng những nguồn lực sẵn có (như dược liệu bản địa) để tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường.
- Ý thức về sự bền vững: Nếu bạn yêu thiên nhiên, quan tâm đến các sản phẩm “xanh”, an toàn cho sức khỏe và môi trường, bạn đã có một điểm cộng rất lớn để đi xa với ngành này.
Cuối cùng, thầy có một thông điệp ngắn gọn nào muốn gửi gắm đến các bạn trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa chọn nghề năm 2026 không?
Trần Hữu Phong: Có một câu nói tôi rất tâm đắc: “Cách tốt nhất để dự đoán tương lai là kiến tạo ra nó”. Ngành Công nghệ Mỹ phẩm không chỉ là một công việc, đó là hành trình kết nối giữa khoa học và cuộc sống. Nếu bạn muốn trở thành người định nghĩa lại khái niệm “Vẻ đẹp bền vững” cho người Việt, Phenikaa chính là nơi hành trình của bạn bắt đầu. Đừng ngần ngại trở thành những người tiên phong, vì thế giới vi sinh vật và những cơ hội vô tận đang chờ đón các bạn!
Xin cảm ơn những chia sẻ truyền cảm hứng và đầy tâm huyết của Tiến sĩ!
