Từ lớp học đến hợp tác nghiên cứu: Giáo sư Đại học Alberta thúc đẩy quốc tế hóa học thuật tại Phenikaa

Sáng ngày 26/3/2026, tại phòng 704, Nhà A9, Đại học Phenikaa, GS. Massimo Boninsegni (Đại học Alberta, Canada) đã khai giảng chuỗi bài giảng chuyên đề “Monte Carlo Methods in Statistical Physics”. Không chỉ là một hoạt động học thuật chuyên sâu, sự kiện này còn phản ánh rõ nét chiến lược quốc tế hóa trong đào tạo và nghiên cứu mà Đại học Phenikaa đang theo đuổi.

Sáng ngày 26/3/2026, tại phòng 704, Nhà A9, Đại học Phenikaa, GS. Massimo Boninsegni (Đại học Alberta, Canada) đã khai giảng chuỗi bài giảng chuyên đề “Monte Carlo Methods in Statistical Physics”.

Chuỗi bài giảng thu hút sự tham gia của đông đảo giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên đến từ nhiều đơn vị, bao gồm Viện Nghiên cứu Tiên tiến Phenikaa (PIAS), Khoa Khoa học và Kỹ thuật Vật liệu, Trường Công nghệ Thông tin, cùng các cơ sở đào tạo và nghiên cứu uy tín như Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội), Đại học Bách Khoa Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Đại học Sư phạm Hà Nội.

Đáng chú ý, chương trình còn có sự tham gia của đại diện quốc tế từ Mapúa University (Philippines), với hai giáo sư tham gia trực tiếp và sinh viên kết nối trực tuyến, qua đó mở rộng không gian học thuật theo hướng liên kết khu vực và quốc tế.

Hiện diện học thuật dài hạn của chuyên gia quốc tế

GS. Massimo Boninsegni là một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực vật lý lý thuyết và mô phỏng tính toán, với hơn 150 công bố quốc tế trên các tạp chí danh tiếng trong đó các các tạp chí hàng đầu như Physical Review Letters, Review of Modern Physics và Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

GS. Massimo Boninsegni là một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực vật lý lý thuyết và mô phỏng tính toán, với hơn 150 công bố quốc tế trên các tạp chí danh tiếng trong đó các các tạp chí hàng đầu. 

Từ giữa tháng 10/2025 đến giữa tháng 4/2026, ông làm việc tại Đại học Phenikaa với vai trò Giáo sư thỉnh giảng (Visiting Professor). Khác với các hoạt động trao đổi ngắn hạn, mô hình này cho phép nhà khoa học quốc tế tham gia sâu vào cả giảng dạy và nghiên cứu, tạo ra sự tương tác học thuật liên tục với đội ngũ trong nước. Trong thời gian làm việc tại Đại học Phenikaa, GS đã tham gia trình bày trong các seminar khoa học, hội nghị quốc tế tổ chức tại Hà Nội, và đóng góp một công trình công bố trên tạp chí Physical Review B, là kết quả trong quá trình làm việc tại đây.

Monte Carlo – cách tiếp cận mới cho những bài toán “không thể giải trực tiếp”

Hai bài giảng trong tháng 3/2026 xoay quanh phương pháp Monte Carlo – một trong 10 thuật toán nổi tiếng nhất thế kỷ 20, và là nền tảng cho nhiều công cụ tính toán của vật lý hiện đại. Thay vì tìm lời giải chính xác cho những bài toán có độ phức tạp rất cao, phương pháp này sử dụng các phép mô phỏng ngẫu nhiên trên máy tính để tái hiện và phân tích hành vi của hệ vật chất.

Hai bài giảng trong tháng 3/2026 xoay quanh phương pháp Monte Carlo – một trong 10 thuật toán nổi tiếng nhất thế kỷ 20, và là nền tảng cho nhiều công cụ tính toán của vật lý hiện đại.

Như GS. Massimo Boninsegni chia sẻ: “Khi người ta nói về Monte Carlo, thực chất đó là một cách tiếp cận rất tổng quát – chúng ta sử dụng các con số ngẫu nhiên để giải quyết những bài toán mà phương pháp thông thường không thể xử lý hiệu quả.”

Cốt lõi của phương pháp này là việc lấy mẫu một số lượng lớn các trạng thái có thể xảy ra của hệ, từ đó ước lượng các đại lượng đặc trưng thông qua giá trị trung bình. Nhờ đó, Monte Carlo đặc biệt hiệu quả trong việc nghiên cứu các hệ nhiều hạt – nơi số lượng cấu hình có thể vô cùng lớn và vượt xa khả năng xử lý của các phương pháp giải tích truyền thống.

Để minh họa, ông đưa ra một ví dụ gần gũi: “Nếu bạn muốn biết xác suất thắng một ván bài solitaire, cách tốt nhất là chơi thật nhiều lần và đếm số lần thắng. Monte Carlo về bản chất cũng hoạt động như vậy.”

Đặc biệt, trong các hệ lượng tử,  nơi các hiệu ứng phi cổ điển và tương tác phức tạp đóng vai trò chi phối, Monte Carlo lượng tử trở thành một trong số ít phương pháp có thể cung cấp kết quả đáng tin cậy, với các ứng dụng quan trọng trong nghiên cứu siêu dẫn, siêu chảy và vật liệu lượng tử.

Từ giảng dạy đến hợp tác nghiên cứu thực chất

Không chỉ dừng ở việc truyền đạt kiến thức nền tảng, GS. Boninsegni còn tham gia hợp tác nghiên cứu với các nhà khoa học tại Đại học Phenikaa trong lĩnh vực mô phỏng Monte Carlo. Ông là một trong những người tiên phong phát triển thuật toán “worm” – một phương pháp giúp nâng cao hiệu quả mô phỏng trong các hệ nhiều hạt, hiện được ứng dụng rộng rãi trong vật lý hiện đại, nhằm nghiên cứu các hệ spin, hệ hạt boson có tương tác (xuất hiện trong siêu dẫn, siêu chảy), các mô hình tạp lượng tử.

Không chỉ dừng ở việc truyền đạt kiến thức nền tảng, GS. Boninsegni còn tham gia hợp tác nghiên cứu với các nhà khoa học tại Đại học Phenikaa trong lĩnh vực mô phỏng Monte Carlo.

Những hợp tác này cho thấy sự chuyển dịch từ “tiếp nhận tri thức” sang “đồng sáng tạo tri thức”, một yếu tố quan trọng trong quá trình hội nhập học thuật quốc tế.

Thông qua các hoạt động như chuỗi bài giảng của GS. Massimo Boninsegni, Đại học Phenikaa đang từng bước xây dựng một môi trường học thuật mở, nơi sinh viên và giảng viên không chỉ học tập mà còn trực tiếp tương tác với các nhà khoa học quốc tế.

Trong bối cảnh khoa học ngày càng mang tính toàn cầu, việc thu hút chuyên gia quốc tế làm việc dài hạn và thúc đẩy các hợp tác nghiên cứu thực chất là nền tảng để các trường đại học Việt Nam nâng cao vị thế. Với những bước đi này, Đại học Phenikaa đang dần khẳng định vai trò là một điểm kết nối tri thức trong khu vực và trên thế giới.