PGS.TS Nguyễn Viết Hương là người tiên phong đưa công nghệ SALD – lắng đọng đơn lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển về Việt Nam. Ở tuổi 35, anh là Phó Trưởng khoa Khoa học và Kỹ thuật Vật liệu, Trường Kỹ thuật Phenikaa; đồng thời là một trong 10 tài năng trẻ nhận Giải thưởng Khoa học – Công nghệ Quả Cầu Vàng 2024.
Mang trong mình niềm tự hào của người Việt Nam, trí tuệ bản lĩnh của người Phenikaa hãy cùng lắng nghe những chia sẻ chân thật, giản dị nhưng vô cùng truyền cảm hứng của anh về định nghĩa của sự cống hiến, về một cuộc đời vẹn tròn đáng sống.
Tôi muốn dành trọn cho cuộc đời bằng sự cống hiến
Những ngày đầu dấn thân vào con đường nghiên cứu, câu hỏi luôn vang lên thường trực trong tôi là: Làm thế nào để trở thành người có ích? Tôi cho rằng dù ở vị trí nào, điều quan trọng nhất vẫn là làm tốt công việc, sống có giá trị và xem hạnh phúc của cộng đồng, của gia đình như hạnh phúc của chính mình. Với nghiên cứu khoa học và đào tạo, phương châm sống của tôi là cống hiến và dấu ấn đẹp nhất tôi có thể để lại cho đời không chỉ là những công trình có ý nghĩa mà còn là những thế hệ học trò giỏi giang, biết sống vì cộng đồng, sẵn sàng hiến dâng sức trẻ cho khát vọng Việt Nam hùng cường.
Tôi yêu hình ảnh của kim cương – vật liệu có độ cứng bậc nhất – nơi mỗi nguyên tử carbon “vô tư” chia sẻ bốn electron để liên kết bền chặt với bốn nguyên tử xung quanh. Sự cống hiến, sẻ chia và hợp tác cũng vậy: khi mỗi người cùng “vô tư” cho đi phần tốt nhất của mình, tổ chức sẽ phát triển, xã hội sẽ bền vững.
Việt Nam là quê hương, là đất mẹ, là niềm kiêu hãnh
Nước Pháp cho tôi rất nhiều điều, nhưng Việt Nam mới là nơi thuộc về. Những ngày đầu ở Lyon là chuỗi thử thách: chương trình kỹ sư nặng, vốn tiếng Pháp chỉ đủ hiểu chừng 30% bài giảng. Tôi phải tự học rất nhiều, dần tốt lên, có thêm bạn bè quốc tế, hiểu thêm văn hóa, và quan trọng hơn – nuôi dưỡng tình yêu với hai chữ Việt Nam. Tôi hiểu rằng cơ hội học tập mình đang nhận được đến từ học bổng ngân sách Nhà nước là mồ hôi công sức của nhân dân. Từ đó, việc học tốt, sống tử tế và làm rạng danh Tổ quốc ở nước ngoài không còn là chuyện riêng của cá nhân mà là trách nhiệm để một ngày trở về đóng góp.
Mỗi khi gặp khó, tôi nghĩ về những thế hệ thanh niên đi trước: có người cầm súng để hôm nay mình được cầm bút; có người đi trong bóng tối để mình thấy bình minh. Ý nghĩ ấy trở thành nguồn năng lượng để tôi tiếp tục học tập, nghiên cứu, mong một ngày trở về làm được điều hữu ích. Sau chín năm ở Pháp, dù có cơ hội ở lại làm việc lâu dài với cuộc sống khá thoải mái, tôi vẫn chọn về nước. Lực lượng nghiên cứu trong nước còn mỏng; người Việt ở khắp năm châu rất giỏi, nhưng nếu muốn thay đổi điều gì đó lớn lao hơn, hãy bắt đầu từ bên trong. Vậy là tôi trở về.
Từ bỏ là điều tôi chưa từng nghĩ tới
Tôi là người lạc quan hay nói chính xác hơn, tôi đã rèn được sự lạc quan trong nghiên cứu. Đam mê khoa học – công nghệ và lí tưởng làm việc vì những điều tốt đẹp cho mai sau giúp tôi nhìn thất bại như những “sự kiện nhỏ” trên con đường lớn. Dĩ nhiên, đã có lúc tổn thương vì kết quả không như kì vọng, vì bài báo bị từ chối ở những tạp chí uy tín. Nhưng khi bước vào quỹ đạo của một nhà nghiên cứu chuyên nghiệp, tôi hiểu: để chạm đến tri thức mới, công nghệ mới, vật liệu mới và sự ghi nhận của cộng đồng khoa học, con đường ắt phải đi qua nhiều trở ngại. Những điều vĩ đại hiếm khi dễ dàng. Mỗi lần vấp, tôi và nhóm lại trở về phòng thí nghiệm, mổ xẻ dữ liệu, sửa từng thông số, cải tiến từng cấu phần. Chính quá trình “xử lí thất bại” ấy làm chúng tôi trưởng thành hơn, mạnh mẽ hơn.
Mối duyên lành mang tên Phenikaa
Năm 2019, tôi về Đại học Phenikaa, chủ trì dự án tự thiết kế – xây dựng hệ thống SALD đầu tiên trong nước. SALD là một trong những công nghệ chế tạo nano tiên tiến nhất, cho phép lắng đọng màng mỏng với độ chính xác tới đơn lớp nguyên tử ngay ở áp suất khí quyển – một bước ngoặt mở ra nhiều ứng dụng vật liệu thế hệ mới. Triển khai dự án dĩ nhiên nhiều khó khăn, nhưng tôi nhận được sự ủng hộ sát sao từ Ban Lãnh đạo Nhà trường, Tập đoàn và đồng nghiệp về cả tinh thần lẫn nguồn lực.
Tôi tin với định hướng rõ ràng, đầu tư mạnh mẽ và cơ chế khuyến khích nghiên cứu của Tập đoàn Phenikaa, Đại học Phenikaa, các nhà khoa học sẽ có thêm cơ hội “bung” hết mình vì nền khoa học nước nhà, cống hiến nhiều hơn cho Tổ quốc. Trong không khí rộn ràng kỉ niệm 15 năm Tập đoàn, xin gửi lời chúc mừng chân thành nhất: chúc “người bạn lớn” chân cứng đá mềm, tiến xa và bền bỉ hơn nữa.
Gửi đến thế hệ trẻ, mong rằng chúng ta sẽ bắt đầu mọi thứ với tâm thế lạc quan, vô tư cống hiến
Bản chất của nghiên cứu là hành trình khám phá cái mới, giải mã quy luật tự nhiên và phát triển công nghệ để cải thiện cuộc sống con người. Hành trình ấy đầy thú vị: ta lớn lên mỗi ngày, nếm trải niềm vui của khám phá, kết nối với cộng đồng học thuật trong và ngoài nước nhưng cũng đầy gian nan khi thành công chỉ đến sau khi ta đã “ngã” đủ nhiều và kịp rút ra những bài học quý giá.. Vì thế, khi dấn thân, hãy chuẩn bị cho mình tâm thế lạc quan, sẵn sàng đón nhận vấp ngã để rồi đứng dậy vững vàng hơn, đóng góp nhiều hơn cho cuộc đời những công trình thực sự có giá trị.
Tôi thường tự nhủ: Cứ vô tư cống hiến đi, hãy làm tốt phần việc của mình. Nếu thực sự có giá trị, sự ghi nhận sẽ đến đúng lúc, đúng cách. Còn nếu không, thì chính những gì ta đã làm – những người học trò tử tế, những bài báo khoa học, những thiết bị, những lớp vật liệu mới tự thân chúng chính là những bông hoa đẹp nhất. Và hoa thì sẽ tỏa hương!
–
Xuyên suốt chiều dài lịch sử, tinh thần Phenikaa luôn là như thế: đổi mới – kiến tạo – bền vững. Khi mỗi người chọn cách cho đi vô tư, những “trái ngọt” sẽ tự khắc lan tỏa cho gia đình, cho cộng đồng, cho Tổ quốc. Và cũng cho chính bản thân chúng ta.
