Sau post về “thứ gì trong lĩnh vực của bạn, 10 năm nữa vẫn không thay đổi?” khá nhiều bạn inbox hỏi mình cụ thể hơn, kiểu nên tập trung kỹ năng gì cho ngành của mình. Mình trả lời từng người theo bối cảnh, mỗi ngành mỗi khác, nhưng có một thứ mình nhắc đi nhắc lại với gần như tất cả: tập viết.
Phần lớn mọi người nghĩ viết là một loại kỹ năng chuyên môn. Nhà văn, nhà báo, copywriter, content creator, mục đích là để kiếm tiền hoặc xây dựng thương hiệu, được nhiều người theo dõi. Nên nếu không quan tâm đến những điều trên, thì không cần phải viết.
Và nếu bạn cũng đang nghĩ như vậy, thì bài viết này sẽ thay đổi góc nhìn đó.
Đây là những lý do mà bạn nên tập viết cho 10 năm tiếp theo của bạn.
—
01. Bạn viết để tư duy rõ ràng hơn
Viết giống bật đèn trong căn phòng tối, lúc đó bạn mới thấy phòng mình bừa cỡ nào. Bộ não lộn xộn hơn bạn nghĩ, nó giấu sự hiểu biết mơ hồ bằng cảm giác tôi hiểu rồi, và viết là cách ép nó phải trung thực.
– sắp xếp lại đầu óc khi mọi thứ đang rối rắm
– phát hiện mình chưa hiểu thứ mình tưởng đã hiểu
– biến ý tưởng mơ hồ thành thứ cụ thể, rõ ràng
– ra quyết định bớt cảm tính hơn, dù là chuyện công việc hay chuyện cá nhân
– tách cảm xúc ra khỏi sự kiện để nhìn vấn đề khách quan hơn
– tự thử thách những niềm tin của chính mình
– biến lo lắng mơ hồ thành danh sách cụ thể cần giải quyết
– ngừng suy nghĩ vòng tròn về cùng một vấn đề
– thấy rõ đâu là thứ mình kiểm soát được, đâu là thứ không
Nói gọn lại, viết là để bạn sắp xếp lại những bộn bề trong tâm trí.
02. Bạn viết để giao tiếp hiệu quả hơn
Bạn không thể lúc nào cũng ngồi cạnh người cần nghe để giải thích. Tin nhắn, email, bài đăng, ghi chú gửi cho bạn bè, lời nhắn để lại cho ai đó, tất cả đều là viết. Vấn đề thường xuất hiện ở khoảng trống giữa điều bạn muốn truyền đạt, và điều người khác tự hiểu về nó.
– nói một lần cho rõ, không cần giải thích thêm
– truyền đạt ý phức tạp mà người đọc không cần hỏi lại
– viết góp ý thẳng thắn mà không gây hiểu lầm
– thuyết phục được người khác dù không ngồi cùng bàn
– nhắn tin, viết email, để lại lời nhắn mà không bị hiểu sai
– tránh những cuộc gọi lại chỉ vì “ý bạn là gì?”
– giữ mối quan hệ tốt hơn nhờ nói đúng thứ cần nói, đúng cách
– giao tiếp với người không cùng bối cảnh, không cùng ngôn ngữ mà vẫn hiểu nhau
– để lại hướng dẫn mà người khác đọc vẫn hiểu, kể cả khi bạn không ở đó
Nói gọn lại, viết là để cải thiện khả năng giao tiếp của bạn.
03. Bạn viết để học sâu hơn
Đọc sách và nghe podcast giống bỏ nguyên liệu vào tủ lạnh rồi nghĩ là mình đã biết nấu ăn. Viết là lúc bạn đứng bếp, thật sự nấu thì mới biết mình còn thiếu gia vị gì.
– test xem mình hiểu sâu cỡ nào
– biến kiến thức vay mượn thành kiến thức của mình
– giải thích cho người khác, và qua đó tự hiểu rõ hơn
– xây hệ thống kiến thức cá nhân, theo ngôn ngữ cá nhân
– nối những thứ rời rạc đã đọc thành bức tranh lớn hơn
– phát hiện lỗ hổng khi phải viết một ý từ đầu đến cuối
– ghi nhớ lâu hơn, vì viết buộc não xử lý sâu hơn đọc
– đặt câu hỏi tốt hơn, vì biết mình chưa biết gì
– chuyển từ “biết về” sang “hiểu thật sự”
Nói gọn lại, viết là để biến thứ người khác dạy thành thứ của mình.
04. Bạn viết để lưu giữ ký ức và ý tưởng
Bộ não là ổ cứng tệ nhất thế giới, nó tự xóa những thứ quan trọng mà không cần bước hỏi xác nhân. Quên ý tưởng hay nảy ra lúc 2 giờ sáng, quên cảm giác lần đầu đi xa nhà, quên cả cách mình từng nghĩ về một vấn đề cách đây vài năm.
– giữ lại ý tưởng trước khi nó biến mất
– ghi chép bài học từ những lần sai và những lần đúng
– nhìn lại quá trình tư duy của mình sau vài tháng, vài năm
– tạo kho tài nguyên cho chính mình, lúc cần thì có thứ mà lấy ra
– ghi lại lý do đằng sau một quyết định, để sau này hiểu mình hơn
– lưu lại những cuộc trò chuyện quan trọng trước khi chi tiết nhòa đi
– giữ lại cảm xúc ở một thời điểm cụ thể, vì bạn sẽ quên mình từng cảm thấy thế nào
– viết cho con mình đọc sau này, hoặc cho chính mình đọc lại khi già hơn
– tạo bằng chứng cho sự tiến bộ của chính mình
Nói gọn lại, viết là để giữ lại những thứ quan trọng trước khi đời cuốn đi mất.
05. Bạn viết để bày tỏ nỗi lòng
Viết là cách bạn nói chuyện với chính mình mà không sợ ai phán xét. Có những thứ vui quá muốn giữ lại, có những thứ nặng quá cần đặt xuống.
– giải tỏa khi đầu óc quá tải
– nói thật với chính mình
– bày tỏ niềm vui mà không biết nói với ai
– viết ra nỗi buồn cho nó bớt nặng nề
– gọi tên cơn giận thay vì để nó bùng lên sai chỗ
– thú nhận những bí mật mình giấu, dù chỉ viết cho mình đọc
– giữ lại những khoảnh khắc đẹp trước khi chúng nhòa đi
– bày tỏ tình cảm với người mình yêu thương mà ngoài mặt không nói được
– viết thư cho chính mình ở tương lai, hoặc cho chính mình ở quá khứ
– nhìn vấn đề rõ hơn khi nó nằm trên giấy
Nói gọn lại, viết là để cho những gì đang ở bên trong được hiện hữu ra ngoài.
06. Bạn viết để mở rộng sáng tạo.
Lúc làm việc, đầu óc bạn bị nhốt trong quy trình, deadline, KPI. Viết tự do là lúc bạn mở cửa cho nó chạy lung tung một chút, và nhiều khi chính lúc đó những ý tưởng hay nhất lại xuất hiện.
– thử nghiệm ý tưởng mới
– kết hợp những thứ tưởng không liên quan thành góc nhìn mới
– phát triển một dòng lộn xộn trong đầu thành thứ rõ ràng hơn
– chơi với cách diễn đạt, cách đặt vấn đề, cách kể chuyện
– khám phá thứ mình không biết mình đang nghĩ cho đến khi viết ra
– tạo ra thứ chưa tồn tại, dù chỉ là một đoạn văn ngắn
– tìm giải pháp bất ngờ bằng cách viết tự do
– phát triển giọng nói riêng, cách nhìn riêng
– thoát khỏi lối tư duy cũ bằng cách ép mình viết theo hướng khác
Nói gọn lại, viết là để cho đầu óc được rong chơi trong thế giới không có luật lệ.
07. Bạn viết để phát triển sự nghiệp.
Viết rõ là loại siêu năng lực thầm lặng trong công sở, ai viết tốt thì đều được việc hơn hẳn. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến chuyện bạn có thuyết phục được sếp không, đội có hiểu brief hay phải hỏi lại, đối tác có đủ tin tưởng để làm việc tiếp hay không.
– viết proposal, pitch, brief mà người đọc không bị rối rắm
– xây dựng uy tín bằng tư duy rõ ràng, nói ít mà rõ ràng
– bán được hàng, bán được ý tưởng, bán được chính mình
– đàm phán hiệu quả hơn vì biết chọn đúng từ, đúng lúc
– nổi bật giữa đám đông bằng khả năng diễn đạt
– chuẩn bị cho cuộc họp quan trọng bằng cách viết trước thay vì nghĩ trong đầu
– trình bày số liệu phức tạp một cách đơn giản cho người không chuyên
– tạo portfolio tốt bằng bài viết và tư duy
Nói gọn lại, viết là để sự nghiệp của bạn được hưởng lợi từ khả năng viết, dù bạn làm bất cứ lĩnh vực gì.
08. Bạn viết để làm việc với AI hiệu quả hơn.
Bạn làm việc với AI bằng cách gõ prompt cho nó, và bản chất của việc đó là cho AI context của bạn. Bạn muốn AI đóng vai trò gì, cần làm gì, cho ai, trong tình huống nào, giới hạn ra sao. Hệt như cách bạn brief task cho người khác.
– cung cấp context rõ ràng để AI không phải đoán bạn muốn gì
– mô tả chính xác thứ mình cần, dù chưa thể gọi tên nó
– giải thích được mục tiêu đằng sau yêu cầu, không chỉ phần bề mặt
– viết rõ audience là ai, tình huống là gì, giới hạn ra sao
– chia nhỏ yêu cầu phức tạp thành từng bước cụ thể cho AI xử lý
– đọc kết quả AI trả ra và biết chỗ nào cần chỉnh, cần thêm context gì
– chỉnh sửa và nâng cấp thêm kết quả AI để ra kết quả tốt nhất
– tạo hướng dẫn và quy trình để AI làm việc theo cách mình muốn
Nói gọn lại, viết là để bạn dùng AI như một người cộng sự tháo vát.
—
Bắt đầu viết đã khó, duy trì viết càng khó hơn.
Bởi mình hiểu rằng, với AI bạn chỉ cần gõ một dòng ngắn nó đã trả ra một bài viết dài đọc mượt mà tâm đắc, khó có thể cản được sự cám dỗ copy paste đăng ngay lên facebook.
Bạn tự hỏi tại sao mình phải ngồi tự viết rườm rà mất thời gian.
Nhưng luôn có một quy luật bất biến, thứ gì càng có được dễ dàng thứ đó càng ít giá trị. Bạn chọn cho mình những thứ dễ dàng, cũng là bạn đang tự làm giảm giá trị của mình.
Vậy giờ nếu đã đủ lý do, hãy bắt đầu tập viết, bạn ở tương lai sẽ cảm ơn bạn vì điều đó.
Nguồn: https://www.facebook.com/photo?fbid=935012822726126&set=a.437607955799951
